Een echte bonsai

Savitarka Samadhi is die staat van Samadhi waarin (a) kennis, die alleen maar op woorden is gebaseerd; (b) waarachtige kennis en (c) gewone kennis, gebaseerd op beredenering, dooreengemengd aanwezig zijn en het bewuste denken (de aandacht) zich daar afwisselend op richt. (Patanjali 1:42)

“Meneer Jager we hebben een cadeau voor u gekocht.” Daar stonden de studenten voor me. Studenten die ik een jaar lang had mogen begeleiden. In hun handen een groene tas van de Intratuin, waaruit een bonsai-boompje tevoorschijn kwam. Met een verhaal: “Wij hopen dat u dit boompje met net zoveel aandacht en geduld gaat begeleiden, zoals u ons het afgelopen jaar heeft begeleid.” Ik was ontroerd.

Thuis aangekomen kreeg het boompje een prominente plek, op een tafeltje in de zon. Hij kreeg al snel een naam van de kinderen: Pipi. In de vorm van de stam hadden zij namelijk een piemel ontdekt. In mijn herinnering ging ik terug naar jaren geleden, toen ik op de bloemenveiling werkte. Ik was gefascineerd door de mini-boompjes die ik daar regelmatig zag en wilde er graag zelf eentje hebben. Maar zoveel geld had ik toen niet.

Dit boompje leek echter niet op de bonsai-boompjes uit mijn herinnering. En ik besloot research te doen via internet. De wikipedia vertelde mij dat bonsai een kunst was, die nog voorkwam uit de Egyptische tijd. Daarna werd het populair in China en Japan. Het was nauw verbonden met het zen boedhisme. Het vakmanschap werd overgedragen van meester op leerling. Het vereist veel techniek en geduld om tot een echte bonsai te komen. Jaren werk. Daarom waren ze natuurlijk zo duur. Mijn bonsai had weliswaar (een beetje) de vorm (sabda) van een bonsai, maar de jnana (kennis) en artha (essentie) ontbraken.

Een paar weken hiervoor ontving ik nog een cadeau: een grote pan gevuld met roti. De Surinaamse vrouw had het voor mij gemaakt, als dank voor het carpoolen het afgelopen jaar. We smikkelden van het heerlijke gerecht en proefden de liefde voor de Surinaamse keuken er door heen. Later vertelde ze dat het een recept was dat ze nog van haar moeder had gekregen, en zij weer van haar moeder. Ze had speciale kruiden gehaald in de Surinaamse winkel om ons eens extra te verwennen. Dit was heel iets anders dan de roti die je met een pakje van Knorr kunt maken.

Herkennen we nog de essentie tegenwoordig? Of laten we ons leiden door de vorm (en de verpakking)? In de laatste stap van Yoga  leer je om onderscheid te maken tussen de artha, de sabda en de jnana met de Vitarka Samadhi. Niet alleen bij een bonsai-boompje of een pan met roti, maar in alles wat je hoort, ziet, voelt, ruikt, doet of denkt. Zo herken je ook een echte yogaschool.